Dagboek Raphaël Waterschoot 1914

Wist je datjes gesprokkeld op het net!


 Indexpagina  (of ga terug met uw back toets)


Jules (of Julius) Persyn     link
(Wachtebeke, 20 april 1878 - Broechem, 10 oktober 1933), is een Vlaamse schrijver en literatuurcriticus die vooral bekendstaat voor zijn essays en schrijversbiografieën.

Broêrs: 
Het samentrekkingsteken: duidt aan, dat twee lettergrepen samengetrokken en tot ééne lettergeep gemaakt zijn: bv gebeên voor gebeden, blaân voor bladen, waarheên voor waarheden schaûw voor schaduwen en dus broêrs voor broeders.

Dendermonde  
Dendermonde werd één van die Europese steden die in de zomer van 1914 geconfronteerd werden met de ongemeen harde realiteit van de oorlog. In september en oktober 1914 was de stad en regio een twee maanden lang het toneel van verwoede gevechten tussen Belgische en Duitse troepen. De ooit zo gunstige ligging aan de samenvloeiing van Schelde en Dender tussen Gent, Antwerpen en Brussel zou de stad in het najaar van 1914 bijna fataal worden. Dendermonde was één van de sleutels tot de algemene omsingeling van de vesting Antwerpen waar Albert I nagenoeg het volledige Belgische leger had teruggetrokken. Dit was de strategen uit beide kampen niet ontgaan. Wanneer de kanonnen in Dendermonde zwegen en het strijdtoneel zich verder naar het Westen verplaatste maakte de verwoeste stad zich op voor vier jaar van bezetting, armoede en honger en vele daaropvolgende jaren van moeizaam herstel en wederopbouw. De gevluchte inwoners keerden terug naar een tot puin herleidde stad. Niet alleen de beschietingen en gevechten tussen beide legers om haar strategische ligging maar vooral de systematische brandstichting en terreur door de bezetter plaatste Dendermonde in het illustere rijtje van de Belgische Martelaarsteden. 

Leuven   link 
Op 4 augustus vielen de Duitsers België binnen. De twintigste was Leuven al bezet. De bezetting was rustig verlopen. Althans, zo leek het. Op 25 augustus ging het bericht rond dat er Engelse en Belgische soldaten onderweg zouden zijn. Dan worden op een bepaald moment - volgens Duitse soldaten - vuurpijlen afgeschoten. Meteen daarna zou er vanuit enkele huizen geschoten zijn op de Duitse troepen, zelfs vanuit hotels waar er Duitsers logeerden. De soldaten drongen die huizen binnen, schoten iedereen neer die ze gewapend vonden en staken hun huizen in brand. De onrust duurde enkele dagen, totdat de inwoners uit Leuven moesten vertrekken, waarna op 29 augustus de stad in brand werd gestoken. Grote delen rond het station en in het centrum werden in de as gelegd. Alleen het stadhuis werd beschermd. Door toedoen van Professor Lodewijk Scharpé kon de buurt van het Groot begijnhof gevrijwaard blijven van zinloze vernieling. Het resultaat van de brandstichting was bedroevend: 1081 huizen werden helemaal vernield, 209 burgers kwamen om, waaronder eenentwintig vrouwen, zes geestelijken, elf kinderen (waaronder één van zes maanden) en drie tachtigjarigen. 
De Sint-Pieterskerk verloor haar dak, de kunstwerken binnen vielen ook ten prooi aan de vlammen. Een van de ergste vernielingen was zeker die van de universiteitsbibliotheek. Naar schatting 1000 handschriften, 800 incunabelen en 300.000 boeken, verzameld doorheen de 500-jarige geschiedenis van de universiteit, gingen verloren. Deze daad leverde de Duitsers de naam van respectloze 'barbaren' op, en veroorzaakte over de gehele wereld een schok van ongeloof en woede

Kemzeke   link 
Een dorp in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen en een deelgemeente van de gemeente Stekene. Tot de gemeentefusie van 1976 was Kemzeke een zelfstandige gemeente, die een lange smalle strook vormde van de Nederlandse grens tot de huidige gemeentegrens van Sint-Niklaas, Sint-Gillis, Stekene, De Klinge, Sint-Pauwels en Sinaai.

Wachtebeke   link
Een plaats en gemeente in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen. De gemeente telt ongeveer 7500 inwoners, die Wachtebekenaar worden genoemd. Wachtebeke is gelegen aan de E34 Antwerpen - Knokke-Heist. De gemeente wordt doorsneden door de Moervaart. De zuidgrens wordt gevormd door de Zuidlede; in het dorp loopt de Langelede

Familie Otto De Mentock link 
Adolphe Aloïs Marie Ghislain Otto de Mentock was de zoon van Charles Otto de Mentock (1789-1874), rechter bij de rechtbank van eerste aanleg in Brussel en van Adèle Powis de ten Bossche (1803-1878). Zijn grootvader Jean-Fernand heette gewoon Otto en zijn vrouw Pauline de Moor de Mentock. Hij maakte er een gewoonte van zich Otto de Mentock te noemen, hetgeen in de volgende generatie de officiële familienaam werd.
Adolphe trouwde in 1857 met burggravin Valérie de Nieulant et de Pottelsberghe (Brugge 1823-1884). Ze kregen drie zoons. De oudste zoon, Henri trouwde met ee dochter van burgemeester Henri de Serret. De familie Otto de Mentock behoorde niet tot de adel maar tot wat men de hogere burgerij kon noemen. Tegen het einde van zijn leven verkreeg Adolphe Otto de Mentock op 6 mei 1903 een erfelijke adelconcessie.

Moervaart  
Is een zeer oud kanaal in het noorden van de Belgische provincie Oost-Vlaanderen, het is 22,4 km lang en verbindt het Kanaal van Gent naar Terneuzen en de Durme.
Het kanaal heeft vandaag nog weinig economische betekenis en wordt enkel door de pleziervaart gebruikt door de gemeenten Wachtebeke, Moerbeke-Waas en Lokeren.

St Nikolaas de inval der Duitsers   link 
Diezelfde dag, 10 oktober, kort na de middag kwamen de Duitsers, op parademarsch, met muziek aan 't hoofd, langs de Nieuwstraat de stad binnen. Zij waren ten getalle van 7.000 onder bevel van generaal von Meyer en behoorden tot de 71ste en 72ste regimenten Pruisische Landwehr. Terzelver tijd onvluchtten langs de Statiestraat en Drie Koningenstraat de laatste hier gebleven Chasseurs en cyclisten van ons leger in de richting van Holland.

Slag van Melle  link
Melle was geen grote veldslag maar ze was wel een overwinning , 
vertelden de manschappen .die daar hun vuurdoop kregen , 
ze kwamen meestal uit Bretagne gingen verder zich terugtrekken door Gent ..... 
(met de moed in de schoenen ,voor de bevolking aan wie men 
De waarheid niet durfde te vertellen ,men zegde hun dat ze op rust gingen en afgelost waren) 

Uittreksel Un Régiment Belge en Campagne (commandant Willy Breton)
Wat staat er in dat boekje: Enfin apres vingt heures de marche, ayant parcouru d'une traite plus de 50 kilomètres , le 2 chasseurs un peu avant minuit atteint Assenede, terme de l'étape épouventable. On y laissera heureusement au repos pendant toute la journée du 9 oktobre, et le lendemain, aux premieres lueurs du jour blafard, le régiment s'embarquera à la petite gare de Assende entassé dans les wagons qui par Eecloo et Bruges, conduiront nos chasseurs a Thourout

De La potterie de Pottelsbergh   
Antoine de Pottelsberghe, heer van Boulanchy, ontving in 1686 de titel van baron. Rond deze tijd verwierf de familie van Pottelsberghe o.a. de heerlijkheid la Potterie te Waasten. Vanaf de Hollandse periode werd "de la Potterie" aan de naam toegevoegd. In dezelfde periode werden de van Pottelsberghe's in de Ridderschap van Oost-Vlaanderen opgenomen. In 1886 werd de toevoeging van de naam "de la Potterie" officieel erkend. Rond dezelfde tijd werd ook de titel van baron bevestigd.

Taube  link     link
Een van de bekendste vliegtuigen uit het begin van de Eerste Wereldoorlog was de Taube, een licht toestel dat voornamelijk voor verkenningsvluchten werd gebruikt. Het werd voor en tijdens de oorlog ook meermalen boven ons land gesignaleerd. Als gevechtstoestel bleek het al spoedig veel te kwetsbaar, onder meer omdat het niet harder dan zo’n 90 km per uur kon vliegen. Het toestel, dat oorspronkelijk ontworpen was door de Oosterijker Ingnaz Etrich, werd in licentie gebouwd door de Edmund Rumpler Flugzeugbau in Johannisthal. Het werd bekend onder de naam Etrich-Rumpler-Taube. 

De Belgische frank in 1900
De Belgische frank had van 1865 tot 1914 dezelfde koers als de Franse en Zwitserse frank, de Italiaanse lire en de Griekse drachme. De vijf landen waren verenigd in de Latijnse Muntunie (officieel ontbonden in 1926). Deze Unie was een overeenkomst tussen België, Frankrijk, Griekenland, Italië en Zwitserland om hun munten te slaan op een exact gelijke muntvoet. De grotere zilverstukken en de gouden munten van de verschillende landen hadden weliswaar een verschillend uiterlijk, maar ze hadden voortaan één en dezelfde waarde. Bron: Nationale Bank van België, 2012: 1830-1914: munten en biljetten van een jonge natie.  

Wisselkoersen 1900
1 gulden = 2 frank = 0,08 pond sterling = 0,60 Duitse Reichsmark = 0,40 US dollar. 
1 frank = 0,50 gulden = 0,04 pond sterling = 0,30 Duitse Reichsmark = $ 0,20   [in 1890 lagen deze koersen gelijk].  

Wat was het geld van 1900 anno 2011 waard?
1) 1000 frank (1900)     =   5.932,27 euro (2011) 
Bron: Centraal Bureau voor Statistiek: Prijzen toen en nu. http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/prijzen/cijfers/extra/prijzen-toen-nu.htm

2) http://statbel.fgov.be/indicators/cpi/home_nl.asp#4 en via een Excel-file (“Consumptieprijzen vanaf 1920”) die op deze pagina staat. Download de file, en de waarde van de munt (frank en euro) kan maand na maand worden gevolgd vanaf 1920 (met basisjaar 1914).Hieruit weet je dat het indexcijfer van consumptieprijzen 20.852 punten bedroeg in 2008 (eerste acht maanden van dat jaar), met als basis 100 punten in 1914. Dat betekent dat de gemiddelde prijzen in België vandaag 208 keer hoger liggen dan in 1914. Concreet wil dit zeggen dat een product of dienst (en loon) van 
1 frank in 1914, vandaag 208 keer duurder is. Dus, een bedrag van 32 frank in 1914, is in onze huidige munt 6.650 frank (32 frank : 100 x 20852), of 166 euro.
De praktijk, nu, met eerst een smakelijk voorbeeld. Een diner in een Brussels luxerestaurant in 1890 kostte 5 frank (twee gangen, zonder wijn of dienst). In muntwaarde van 2008 bedroeg deze prijs 1.120 frank (5 frank : 93 x 20852), of 28 euro (“93” komt uit Tabel 1 en “20852” komt uit de Excel-file van Statbel).

Lonen 1900
Paarden- en akkerknecht in Duitsland, fl,- 22 tot fl 28,- p/m; per jaar: fl 264 - fl 336
Melkknecht in Duitsland, fl,- 24 tot fl 80,- p/m; per jaar: fl 288 - fl 960,-
Dienstmeid in Duitsland, fl, 12,50 tot fl. 16,50 p/m; per jaar fl 150,- tot fl 198,- incl. kost en inwoning (in adv. Nieuwsblad van het Noorden)
Een 'bedaarde dienstmeid in klein gezin', fl 60,- per jaar.
Buffetjuffrouw/hulp in huishouding, fl 125 per jaar.
Vroedvrouw gemeente Leek, standplaats Tolbert. Jaarwedde fl 250,-
2de opzichter/tekenaar bij bouwproject, fl 60,- p/m; fl 720,- per jaar.
In 1890 verdiende een HBS-leraar c. fl 2800,- p/j. In 1900 zal dat bedrag - gezien andere lonen en prijzen - niet significant hoger geweest zijn. 

August Waterschoot
Stadsarchitect  (uit brochure open monumentendag 2012) Ten westen van de aloude baan naar Antwerpen ontstond in de jaren 1920 de Koningin Elisabethwijk. Stadsarchitect August Waterschoot ontwierp er een symmetrisch stratenpatroon rond twee centrale groene pleinen: het Koningin Elisabethplein en het Prins Leopoldplein. De wijk groeide uit tot een fraai schouwtoneel van de bouwkunst uit het interbellum, de periode van de art deco en de Nieuwe Zakelijkheid. Zowat alle toenmalige Sint-Niklase architecten met enige naam lieten er hun sporen na: August Waterschoot en diens zonen Leander en Raphaël, August D’Hooge, Hilaire De Boom en Robert Hebb. De Elisabethwijk groeide en bloeide rond de textielindustrie, die honderden arbeiders aantrok.

Aartsengel Raphael (naamheilige Raphaël bron www.heiligen.net)
Feest 29 september (tezamen met de andere aartsengelen) & 24 oktober.
De aartsengel Raphaël komt voor in het apocriefe bijbelboek Henoch (09,01 vv.). Daar wordt verteld hoe hij tezamen met Michaël, Gabriël en Uriël de nood van de aardbewoners onder Gods aandacht brengt. Deze zendt hen vervolgens uit om de veroorzakers van alle ellende, de opstandige en gevallen engelen, onschadelijk te maken.

Mendonk : 
Heilige Bavo , Hij wordt aangeroepen bij reuma en andere lichamelijke kwalen, ook kinkhoest. 
Bij zijn uitvaart gebeurde al gelijk een wonder. En al lange tijd door de duivel bezeten vrouw raakte zijn lijk aan en werd onmiddellijk genezen. 
In de kerk van Mendonk, die gebouwd is op de plaats waar hij lang als kluizenaar verbleef, bevindt zich de penitentensteen of St. Bavo’s boetesteen die hij als hoofdkussen gebruikte. 
Verderop staat de St. Baafskapel die gebouwd zou zijn op de spelonk die enige maanden tot zijn verblijfplaats had gediend. 
In 680 (volgens andere bronnen in 1010) wordt Bavo heilig verklaard. 
De abdij Ganda, op de samenvoeging van de Leie en de Schelde (Gent), waar hij werd begraven, werd naar hem omgedoopt in Sint Baafsabdij. 

Onze Vader O Willem
Aan het eind van Vannitsens boekje staan een viertal liederen, waarbij vooral een parodie op het onzevader en het weesgegroet in het oog springt. We kennen die  ook uit andere bronnen, met een aantal verschillen: blijkbaar deden er diverse versies van de tekst de ronde. Bij Fons Vannitsen gaat het onzevader, waarin de  Duitse keizer Wilhelm II wordt aangesproken, als volgt:

Gebed van den Belgischen soldaat O Willem die in België zijt, vervloekt zij uwen naam. Nooit toekome ons uw rijk, uw wil geschiede noch in Duitschland noch elders.   Geef ons heden ons gestolen goed terug, en vergeef ons onze weerstandsbieding, vooral aan den Yzer, gelijk wij vergeven alle verzopen Duitschen. En leidt ons niet  in bekoring nog meer moffen te verzuipen, maar verlost ons van u en hun aller bestaan. Amen.

Geldwaarde vergelijking index nu en in 1914
link
Hieruit weet je dat het indexcijfer van consumptieprijzen 20.852 punten bedroeg in 2008 (eerste acht maanden van dat jaar), met als basis 100 punten in 1914. Dat betekent dat de gemiddelde prijzen in België vandaag 208 keer hoger liggen dan in 1914. Concreet wil dit zeggen dat een product of dienst (en loon) van 1 frank in 1914, vandaag 208 keer duurder is. Dus, een bedrag van 32 frank in 1914, is in onze huidige  munt 6.650 frank (32 frank : 100 x 20852), of 166 euro

Plata:
Soldatentaal voor het woord 'cornedbeef'
Bij de Engelse was dat 'bully beef', in Hollandse boeken vaak met 'bollebief'
Du singe zeiden de Walen de poilus achterna .
Conserven met ingelegd vlees meestal uit de vreemde zoals Amerika . Apenvlees . Ook soms plata genoemd naar de vlakten in Zuid Amerika waar de runderen graasden die in de blikken tercht kwamen.

Verordeningen die niet ter sprake komen in het dagboek. De afbeeldingen zijn terug te vinden op de site van het  KOKW of WAASERFGOED of beide

19140000 Aankondiging staat van beleg 
19140000 Buitenlandse betalingen verboden  
19140000 Hulp soldaten 
19140807 Staat van beleg 
19140809 Verbod bezit telegraaf
 
19140810 Gebruik autos 
19140829 Bericht burgemeester 
19141003 Aanvaarding dmark 
19141007 Oproeping weerplichtigen  
19141104 Verbod dagbladen  
19141112 Innen belastingen 
19140000 Belastingsregeling en patentrecht 
19140000 Vijand Helpen vijand

19140112 Belastingsregeling
19141100 L'Angleterre et la Belgique



Indexpagina  (of ga terug met uw back toets)